► Magdalena Czubek

 

l Przepisy prawne dotyczące wycieczek l

 

Dlatego szkoła powinna wspierać i ukierunkowywać rozwój dziecka, zachowując właściwe proporcje między wiedzą, a umiejętnościami. Spełnienie tych oczekiwań wymaga umiejętnego łączenia treści, metod i form pracy w zakresie wszystkich edukacji nauczania, ponieważ dziecko doświadcza, przeżywa i poznaje rzeczywistość poprzez aktywne działanie i aktywny kontakt ze światem. W różnych okresach roku, szkoły i placówki oświatowe realizują wycieczki przedmiotowe, imprezy rekreacyjne i turystyczne oraz śródroczne wyjazdy na tzw. „zielone i białe szkoły”. Podczas tych wyjazdów uczniowie otrzymują możliwość takiego spędzania wolnego czasu, który powinien przyczyniać się do wykorzystania przez uczniów wiadomości i umiejętności nabytych w szkole do podejmowania aktywności sprzyjających zachowaniu zdrowia. Zadaniem wychowawców i organizatorów zajęć w ramach białych szkół, jest zapewnienie bezpiecznych i optymalnych warunków do harmonijnego rozwoju psychofizycznego dzieci i młodzieży, w tym do aktywności fizycznej podejmowanej dla wypoczynku i odnowy sił psychofizycznych.
 

Wycieczka, jako jedna z form organizacyjnych procesu dydaktyczno-wychowawczego, zalicza się do najbardziej lubianych przez dzieci i młodzież. Udział w wycieczce umożliwia lepsze poznanie przez uczniów rzeczy i zjawisk, wpływa na rozwój zdolności postrzegania, służy utrwalaniu zdobytej wiedzy i konfrontowaniu wiedzy teoretycznej z wiedzą praktyczną. Wycieczki ogrywają nieocenioną rolę wychowawczą – m.in. kształtują odpowiedzialność, punktualność, solidarność koleżeńską, przygotowują do działania w grupie. Ważny jest również aspekt zdrowotny wycieczek. Ruch na świeżym powietrzu, wyrabianie sprawności fizycznej, aktywny wypoczynek to nieodzowne elementy wielu wycieczek. Z punktu widzenia prawa oświatowego wycieczki wpisane są w proces dydaktyczny i wychowawczy szkoły. Istnieją przepisy prawne dotyczące wycieczek i określające zasady ich organizacji pod względem bezpieczeństwa. Na podstawie aktów prawnych regulujących organizację wycieczek, każda szkoła, placówka oświatowa powinna opracować własny regulamin organizacji wycieczek oraz imprez turystycznych. W każdym przypadku dyrektor szkoły, przed wyrażeniem zgody na organizację w/w formy zajęć musi upewnić się, że organizacja, program i planowany przebieg zajęć dostosowane są do wieku, zainteresowań i potrzeb uczniów, ich stanu zdrowia, sprawności fizycznej, a także przygotowania i umiejętności specjalistycznych. Dla zapewnienia prawidłowej opieki nad uczniami biorącymi udział w zajęciach w ramach białej szkoły, dyrektor szkoły wyznacza kierownika oraz opiekunów, których liczba uzależniona jest od wieku i liczby uczestników, miejsca wycieczki i rodzaju środka lokomocji. Kierownik wycieczki odpowiada za jej przygotowanie, przebieg i za dokumentację.
 

W skład dokumentacji wycieczki wchodzi:
• zgoda rodziców na udział dziecka w wycieczce,
• regulamin wycieczki (podpisany przez uczestników, rodziców),
• plan finansowy wycieczki,
• informacja dla rodziców,
• karta wycieczki wraz z programem i harmonogramem,
• lista uczestników wycieczki
• oraz dowód ubezpieczenia zarówno dzieci, młodzieży, jaki opiekunów.
 

Przy ustalaniu liczby opiekunów należy uwzględniać ich doświadczenie i umiejętności pedagogiczne. W żadnym wypadku decydującym argumentem o ilości opiekunów nie mogą być finanse, czyli chęci zaoszczędzenia na opiece. Za bezpieczeństwo uczestników wycieczek odpowiadają bezpośrednio opiekunowie grup. Należy pamiętać, że najlepsze regulaminy okażą się zawodne, jeżeli opiekunowie nie będą mieć pełnej świadomości w sensie organizacyjnym, moralnym i materialnym, odpowiedzialności za zdrowie i życie podopiecznych. Można to osiągnąć tylko dzięki odpowiedzialnemu postępowaniu, daleko posuniętej ostrożności, skrupulatnemu przestrzeganiu przepisów i wytycznych dotyczących ochrony zdrowia i życia, a ilość uczestników wycieczki powinna być stale kontrolowana. Wszyscy uczestnicy wycieczki oraz opiekunowie muszą być objęci ubezpieczeniem od następstw nieszczęśliwych wypadków.
 

Opiekunowie podczas zajęć wyjazdowych powinni czuwać przede wszystkim nad bezpieczeństwem podopiecznych, ale mają również do spełnienia wiele zadań, a mianowicie:
• dostarczyć wiedzy na temat poznawanego regionu, jego historii, kultury i tradycji;
• pobudzić wrażliwość uczniów na piękno przyrody;
• kształtować postawę szacunku do zwierząt i przyrody oraz odpowiedzialności za ich stan;
• zachęcić do podjęcia form aktywnego wypoczynku;
• kształtować postawę szacunku wobec opiekunów i rówieśników
• oraz nauczyć zasad bezpieczeństwa i higieny.
 

W przypadku organizowania wycieczki zagranicznej obowiązują takie same zasady, jak przy organizacji wycieczki na terenie kraju. Zgodę na jej organizację wyraża dyrektor szkoły po zawiadomieniu organu prowadzącego i organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Zawiadomienie musi zawierać: nazwę kraju, czas pobytu, program pobytu, imię i nazwisko kierownika oraz opiekunów, listę uczniów biorących udział w wyjeździe wraz z określeniem ich wieku oraz ubezpieczenie uczestników i opiekunów na czas wyjazdu od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia. Kierownik wycieczki bądź jeden z opiekunów powinien posługiwać się językiem kraju, który jest miejscem pobytu oraz kraju, przez który uczestnicy podróżują. Dokumentacja wycieczki zagranicznej powinna zawierać również listę podróżujących dla wycieczek w Unii Europejskiej oraz potwierdzenie ubezpieczenia uczestników (od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia za granicą) tzn. wskazywać nazwę firmy ubezpieczającej i numer polisy (lub kserokopię polisy).
 

Głównym celem edukacji jest zapewnienie każdemu dziecku warunków do wszechstronnego rozwoju osobowości, wiedzy i umiejętności zgodnych z ich potencjalnymi możliwościami. Intencją organizatorów tzw. białych szkół powinno być dołożenie wszelkich starań, aby powyższa dyspozycja miała jak najszersze zastosowanie w trakcie zajęć.

Całość działań podejmowanych podczas zajęć wyjazdowych ma na celu wspomagać:
• kształtowanie wrażliwości na piękno przyrody;
• wyrobienie poczucia odpowiedzialności za środowisko;
• poznanie współzależności człowieka i otaczającej go przyrody;
• rozwijanie aktywności ruchowej, poprzez wdrażanie do aktywnego działania na rzecz własnego zdrowia;
• wyrobienie nawyku właściwego zachowania się podczas: zwiedzania zabytków, obiektów sakralnych;
• utrwalenie nawyków przestrzegania przepisów ruchu drogowego;
• zasad zachowania w środkach komunikacji (autobus, pociąg);
• zasad bezpieczeństwa na szlakach turystycznych;
• zasad higieny i porządku w miejscu zakwaterowania;
• kształcenie nawyku samodyscypliny i zdyscyplinowania w grupie oraz podporządkowania się poleceniom opiekunów i obowiązującym regulaminom, a także kształtowanie umiejętności współżycia i współdziałania w grupie rówieśniczej.
 

Głównym celem tzw. białych szkół jest zapoznanie uczniów z ciekawymi, nowymi formami spędzania wolnego czasu oraz ze sportami zimowymi (biathlon, narciarstwo biegowe, zjazdowe, skoki narciarskie, saneczkarstwo oraz łyżwiarstwo). W trakcie trwania zajęć realizowane są również cele turystyczno – krajoznawcze i wychowawcze. Dzieci wspólnie spędzają czas, bawiąc się, ucząc i rywalizując. Oprócz nauki i doskonalenia umiejętności w uprawianiu sportów zimowych, uczniowie uczestniczyć mogą w wielu wycieczkach. Wszystkie te działania dostarczają dzieciom mnóstwa niezapomnianych wrażeń.